| Publicaties | ||
Libelle 2009 Gelukkig leven Psychologie Het zijn de kleinste trekjes in je gezicht die je verraden, de zogenoemde micro-expressies. Vaak zonder dat je het wilt, vertellen ze een heleboel over de emoties die door je heen gaan, zelfS al doe je n6g zo goed je best om het voor de buitenwereld te verbergen. Dit blijkt uit Arnerikaans onderzoek van, onder meer, de bekende psycholoog professor Paul Ekman. Niet zo heel verwonderlijk dus dat het Amerikaanse bedrijfsleven al gretig gebruikmaakt van het herkennen van deze micro-expressies bij hun medewerkers. Ook het douanepersoneel, de politie en de FBI krijgt trainingen in micro-expressie. Zo leert de douane smokkelaars beter herkennen. En kan de politie makkelijker het gedrag vergelijken van verdachten in ontspannen sfeer en tijdens een politieverhoor. Een soortgelijke tactiek past de Nederlandse politie trouwens ook al sinds jaar en dag toe. Want op weg naar het politieverhoor praten rechercheurs meestal eerst heel ontspannen over alledaagse zaken met de verdachte, voordat ze overgaan tot het daadwerkelijke verhoor. Volgens Darwin Ekmans insteek werd overigens niet gedeeld door Charles Darwin. Want volgens Darwin zijn alle gezichtsuitdrukkingen aangeboren en ook nog eens wereldwijd hetzelfde. Een mening die hij volledig baseerde op vermoedens en die door alle moderne wetenschappers in die tijd, 'bij gebrek aan wetenschappelijk onderbouwd bewijs', dan ook lachend terzijde werd geschoven. Niet zo veel verschil Maar niet in het minst tot zijn eigen verbazing, ontdekte professor Ekman tijdens zijn onderzoek, dat alle emoties van mensen over de hele wereld in beginsel precies hetzelfde waren. En hetzelfde gold voor de bijbehorende gezichtsuitdrukkingen. Waarmee Darwin met zijn vermoedens achteraf volledig gelijk bleek te hebben. Ekman legde zijn onderzoeksresultaten vast in het lijvige boekwerk Facial Action Coding System (FACS). Daarin staat heel minutieus beschreven welke spierbeweging bij welke emotie hoort. Coach en communicatietrainer Hans Dirven plaatst graag een kanttekening bij de onderzoeksresultaten van Ekman: "Ekman kwam aan de hand van zijn onderzoek tot de conclusie dat ieder mens over de hele wereld in beginsel dezelfde emotionele reacties en gezichtsuitdrukkingen vertoont. Zelfs blinden die anderen nooit verrast of blij of boos of verdrietig hebben zien kijken. Ik zeg met nadruk 'in beginsel', want het geldt uitsluitend voor een-op-een-situaties. In groepen zie je Japanners, Chinezen, Arnerikanen en ook westerlingen namelijk heel anders reageren. En dat heeft allles te maken met verschillen in cultuur en opvoeding. Een voorbeeld: Maar zo gedraag je je niet, dat past niet bij sportief gedrag. In andere culturen zijn de 'regels' anders en daardoor krijgje wereldwijd verschillen in het uiten van emoties, terwijl alle emoties bij alle mensen op de wereld in beginsel precies hetzelfde zijn." Een fractie is genoeg Hans Dirven ziet als belangrijk voordeel van microexpressie dat iemands onbewuste emotionele status heel even aan de oppervlakte komt. "Dus helemaallos van de verhullende invloed van zijn ofhaar opvoeding of cultuur.
Heel even maar, nauwelijks een vijfde van een seconde. En als je heel goed kijkt, dan zie je in die vijfde van een seconde wat er w€:rkelijk in iemand omgaat. Ofhij of zij verdriet heeft, boos is, bang, noem maar op. Al vergt het juist kunnen inschatten van emoties met behulp van micro-expressie weI heel veel oefening. Bovendien magje nooit blindvaren op slechts een waarneming. Je moet minstens drie keer achter eUcaar in iemands gezicht dezelfde uitdrukking hebben gezien, voordat je daar een conclusie aan mag verbinden. Voor met-geoefenden is de conclusie soms 'volgens mij klopt hier iets niet helemaal' en dat kan een reden zijn om iets verder te onderzoeken. Micro-expressie is beslist geen alomvattende wetenschap die je automatisch inzicht geeft in iemands emotionele toestand. AIleen na veelvuldig trainen kan een goede observeerder micro-expressie gebruiken als een soort signaalfunctie. En daardoor bij iemand emoties signaleren, die hij of zij liever voor zichzelfhoudt. Dat 'verbergen' gebeurt overigens lang niet altijd uit kwaadwillendheid, maar eerder omdat het is aangeleerd." Handig voor thuis en het werk . olledig blindvaren op micro-expressies is dus sterk af te raden. Ook al kunnen de grondbeginselen van microexpressie in allerlei werksituaties sams best goed van pas komen. Zo is het altijd handig om te weten wanne"er een collega misschien met helemaal de waarheid spreekt. Of wanneer iemand op je werk tekenen van (lichte) minachting vertoont.Want daar kunje dan rekening mee houden. Hetzelfde geldt voor de micro-expressie van opkomende boosheid: strak op elkaar geperste lippen, zonder rimpel~es. Dan is het zaak om het gesprek snel een andere wending te geven of een ander onderwerp aan te snijden. "Maar ook binnenje relatie is het natuurlijk handig om tijdig te kunnen zien wanneer je partner boos is.Of om te zien dat je partner verdriet heeft en dat verbergt, omdat hijlzij daar liever memand anders mee lastig valt of er nog met aan toe is om erover te praten", meent Dirven. "Want daar kun je dan rekemng mee houden, begrip voo opbrengen of zonodig meteen op inspelen. Zo kan micro expressie de onderlinge communicatie ten goede komen en daarmee ook je relatie." Volgens Hans Dirven kan micro-expressie ook bij het aan knopen van meuwe relaties handig zijn. "Al biedt microexpressie helaas met de garantie dat je altijd de juiste man of vrouw naast je kiest. Want elke expressie in het gezicht is een momentopnarne. Bovendien worden met alle gezichtsexpressies veroorzaakt door een emotie. En dat is, zeker bij een eerste kenmsmakingsafspraak, handig om te weten.Want wanneer de man of vrouw met wie je hebt afgesproken even kort met een helft van het gezicht trekt, dan is dat volgens de 'wetten' van de micro-expressie een teken van afkeuring. Maar zo'n beweging kan ook worde veroorzaakt doordat bijvoorbeeld zijn!haar meuwe schoe· nen knellen." Zelf oefenen in gezichtexpressies lezen Verborgen geluk Verborgen verdriet Verrast, zonder dat te laten merken Verborgen boosheid Lichte weerzin - gevoel van superioriteit
Ernstige weerzin - walging Leugentje om bestwil lets herinneren Bedenken hoe iets zal klinken Een herinnering visualiseren Chinese wijsheid |
